Hegel’in Mantık Bilimi’nde “Kavram’ın“ Genetik Açımlaması

Bu çalışma; Hegel’in, Mantık Bilimi’nin (Wissenschaft der Logik) ikinci kitabı olan Öznel Mantık’ın girişinde, Nesnel Mantık’ı (Die objektive Logik) nitelemek üzere kullandığı “Kavram’ın genetik açımlaması” (die genetische Exposition des Begriffes) ifadesinden hareketle, Kavram’ın (Der Begriff) mantıksal oluşum sürecini ve bu sürecin metodolojik temellerini incelemektedir. Makalede, Hegel’in bir “tanım” yerine neden “genetik bir açımlama”yı benimsediği sorusu, Kant’ın matematiksel ve felsefi tanımlara yönelik eleştirisinden hareketle irdelenmekte; Hegel’in analitik ve sentetik bilme biçimlerini aşan spekülatif yönteminin, Kavram’ı dışsal ve statik bir form olarak değil, kendi kendini kuran dinamik bir özne olarak nasıl konumlandırdığı analiz edilmektedir. Bu bağlamda düşüncenin, en soyut belirlenim olan dolaysız Varlık’tan başlayıp Öz alanındaki yansıma ilişkileri —özellikle Nedensellik ve Karşılıklı Etki— üzerinden Kavram’a uzanan mantıksal devinim takip edilmektedir. Sonuç olarak, Nesnel Mantık’tan Öznel Mantık’a geçişin ve Kavram’ın bir “özne” olarak ortaya çıkışının, bir varsayıma değil mantıksal bir zorunluluğa dayandığı ve Kavram’ın Nesnel Mantık’ın hem mutlak sonucunu hem de zeminini oluşturduğu vurgulanmaktadır.