Algoritmik Dezenformasyon: Üretken Yapay Zekâ GROK Söyleminin Epistemik Belirsizlik Ekseninde Değerlendirilmesi

Bu çalışma üretken yapay zekânın dezenformasyon ekosistemindeki rolünü incelemektedir. Araştırma X platformundaki doğrulanmış dezenformasyon içerikleri hakkında Grok’un nasıl bir söylem ortaya koyduğunu analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada 1 Ağustos-31 Aralık 2025 tarihleri arasında T. C. İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi’nin resmi X hesabından yapılan 43 gönderi/tweet incelenmiştir. 5.5 milyonun üzerinde görüntülenme alan bu 43 gönderide, farklı X hesaplarından yapılan 65 adet dezenformasyon gönderisi tespit edilmiştir. 25 milyon 532 bin 770 görüntülenme alan 65 dezenformasyon gönderisine, X kullanıcıları tarafından 5 bin 924 yorum yapılmıştır. Bu yorumlar arasında, ilgili gönderinin doğru olup olmadığına yönelik Grok’a yöneltilen 61 soru gönderisi ve bu sorulara Grok’un cevap verdiği 61 yanıt gönderisi tespit edilmiştir. Bu çalışmanın örneklemini Grok’un cevaplarından oluşan 61 gönderi oluşturmaktadır. Çalışmada söylem analizi yöntemi kapsamında tümevarımsal kodlama tekniği kullanılmıştır. Grok gönderilerindeki içerik benzerlikleri-farklılıkları dikkate alınarak söylemin düzeltici mi belirsizleştirici mi yoksa dezenformasyonu yenileyici mi olduğu söylemin epistemik tonunun kesinlik, ihtiyat ya da muğlaklık mı belirttiği ve resmi ya da gayri resmi kaynaklara referans verilip-verilmediği basit kodlama yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Dezenformasyon ve epistemik belirsizlik ekseninde tartışılan çalışma bulguları, üretken yapay zekânın dezenformasyonla mücadelede tarafsız ve nötr bir bilgi aktörü olmaktan ziyade, belirsizliği yeniden yapılandıran ve dezenformasyonu tetikleyen bir ara iletişimsel aktör olarak konumlandığını göstermekte ve yapay zekânın iletişim ekosisteminde bilgi belirsizliğini artırdığını ortaya koymaktadır.