Kayıp Bir Şerh: Ahmed Remzi’nin İdrîs-i Muhtefî’nin Şathiyesine Şerhi

Türk İslam edebiyatı sah̲asında bakir kalmış yazma eserler üzerinde çalışmak, araştırmacıya h̲enüz keşfedilmemiş h̲akikatlerin kapısını aralama imkânı sunan en cezbedici uğraşlardan biridir. Günümüzde binlerce eser gün yüzüne çıkmayı beklerken bu çalışma, Osman Fazlî Efendi’nin h̲alifesi İsmail Hakkı Bursevî’ye gönderdiği mektuplar üzerine yürütülen bir araştırma esnasında, tevafuken tespit edilen bir metin üzerine inşa edilmiştir. Makalenin ana esasını, Melâmî-Hamzavî kutbu İdrîs-i Muh̲tefî’nin sembolik ve muammalı anlatımıyla meşh̲ur şath̲iyesine, Üsküdar Mevlevîh̲anesi’nin son şeyh̲i Ah̲med Remzi Akyürek tarafından yapılan şerh̲ oluşturmaktadır. Çalışmada, İdrîs-i Muh̲tefî’nin varlık ve nefis terbiyesi gibi konuları remizlerle aktardığı kıtalar, Ah̲med Remzi Efendi’nin didaktik ve mutedil şerh̲iyle birlikte tah̲lil edilmiştir. Bu tah̲lil yapılırken metnin dah̲a iyi anlaşılabilmesi adına Ali Şermî Efendi gibi diğer şârih̲lerin yaklaşımlarının da sunulduğu mukayeseli bir yöntem izlenmiştir. Ah̲med Remzi’nin, şath̲iyenin anlaşılmaz remizlerini, dengeli bir tasavvuf anlayışı ve gerçekçi bir bakışla nasıl şerh̲ ettiği ve kullanılan sembollerin h̲angi tasavvufî h̲akikatlere tekabül ettiği üzerinde durulmuştur. Çalışmada, mezkûr şerh̲ metninin transkripsiyonlu h̲âli, bilim dünyasının istifadesine sunulmuş; ayrıca eserin fiziksel özelliklerinin ve özgün yapısının görülebilmesi için çalışmanın sonuna el yazması nüsh̲adan görseller de eklenmiştir. Neticede bu çalışma, h̲em literatüre yeni bir şerh̲ kazandırmayı h̲em de bir Melâmî metninin bir Mevlevî şârih̲ elinde kazandığı yeni anlamları gün yüzüne çıkarmayı h̲edeflemektedir.