“Made in EU” Menşe Etiketinin Teorik Temelleri, Hukuki Çerçevesi ve Sürdürülebilirlik Boyutları Üzerine Bir İnceleme

Jeopolitik rekabetin yoğunlaştığı, küresel tedarik zincirlerinde önemli değişimlerin yaşandığı ve sürdürülebilirlik amaçlarının giderek ön plana çıktığı günümüz dünya ekonomisinde menşe etiketleri, uluslararası üretim ve ticaret ilişkilerinin ekonomik, hukuki ve davranışsal boyutlarında önemli roller üstlenmektedir. “Made in EU” etiketi de, salt menşe göstergesinden ibaret olmaktan çıkmış; AB’nin ekonomik modelini, sanayi politikasını ve düzenleyici gücünü temsil eden bir kimlik unsuruna dönüşmüştür. Avrupa Komisyonu'nun 4 Mart 2026 tarihinde yayımladığı Sanayi Hızlandırma Yasası Taslağı’nda, AB Gümrük Birliği kapsamındaki ülkelerde üretilen sanayi ürünlerinin AB menşeli sayılabileceği belirtilmiştir. Eğer taslak mevcut haliyle yasaya dönüşürse, Türkiye açısından son derece önemli ve stratejik sonuçlar doğuracaktır. Diğer taraftan Made in EU menşe etiketi birçok kritere ve düzenlemeye tabiidir. Dolayısıyla Made in EU statüsünün ne anlama geldiği, hangi koşulları gerektirdiği, ne tür fırsatları, maliyetleri ve riskleri taşıdığının incelenmesi, Türkiye’nin bu sürece hazırlanabilmesi açısından kritik önem taşımaktadır. Bu çalışmada Made in EU düzenlemesi hem teorik olarak hem de güncel düzenleyici çerçevesiyle incelenmiştir. Çalışmanın bulguları, Made in EU etiketinin, yakın gelecekte fiziksel bir işaretten, veri tabanlı bir doğrulama sistemine dönüşeceğine işaret etmektedir. Bu etiket, ürünlerin nerede üretildiğine ilave olarak; hangi malzemelerle, hangi miktarda karbon ayak iziyle ve hangi teknik, etik ve kalite standartlarıyla üretildiğini belgelemiş olacaktır. Ancak bu etiketin değeri, kuralların varlığından ziyade bu kuralların gerçek anlamda uygulanmasına, uyum maliyetlerinin adil biçimde dağıtılmasına ve AB ülkelerinde ve Türkiye’de üretimde gerçek bir dönüşümün gerçekleştirilmesine bağlı olacaktır.