Mimar Sinan Parkı Selçuklu Yapıları Yeniden Kullanım Projelerinin Özgünlük Kavramı Üzerinden Değerlendirilmesi

Bu çalışma, kültürel mirasın korunmasında özgünlük kavramını temel alarak Kayseri Mimar Sinan Parkı’nda yer alan Gevher Nesibe Tıp Kompleksi ile Avgunlu Medresesi’nin yeniden kullanım süreçlerini özgünlük bağlamında karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırma, Nara Özgünlük Belgesi’nin (1994) ortaya koyduğu tasarım, malzeme, yapım tekniği, işlev, konum ve çevre gibi ölçütlerini değerlendirme çerçevesi olarak benimsemektedir. Araştırma kapsamında, tarihî arşiv belgelerinden elde edilen veriler güncel mimari özelliklerle karşılaştırılmış; yapıların özgünlüğü, uzman görüşleri ve güncel kavramsal tartışmalarla nitel yöntemle değerlendirilmiştir. Bu amaçla, Nara Belgesi’nin çok boyutlu özgünlük yaklaşımını temel alan ve 0–4 arasında derecelendirilen beşli bir değerlendirme ölçeği geliştirilmiştir. Ölçek, yapılan müdahalelerin kapsamını, geri döndürülebilirliğini ve yapının fiziksel ile anlatımsal kimliğine etkisini dikkate alarak farklı yeniden kullanım uygulamalarının karşılaştırılmasına olanak sağlamaktadır. Gevher Nesibe Tıp Kompleksi’nin müze, Avgunlu Medresesi’nin ise kitabevi–kafe olarak yeniden işlevlendirilmesi bu çerçevede incelenmiştir. Bulgular, her iki yapının da konumsal sürekliliğini korumasına karşın çevresel dönüşümlerin bağlamsal özgünlüğünü zayıflattığını, müdahalelerin niteliğinin ise özgünlük düzeyleri üzerinde belirleyici olduğunu göstermektedir. Geliştirilen değerlendirme yaklaşımı, yeniden işlevlendirme uygulamalarında özgünlüğün sistematik ve karşılaştırmalı biçimde ele alınmasına yönelik uygulanabilir bir yöntem önermektedir.