Dârü’l-fünûn Özelinde Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Yüksek Din Eğitiminin Kurumsal Dönüşümü

Bu çalışma, Dârü’l-fünûn özelinde, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e yüksek din eğitiminin kurumsal dönüşümünü kapsamlı biçimde incelemektedir. Osmanlı medrese geleneğinin yükseköğretim düzeyinde yeniden yapılandırılması sürecinde Dârü’l-fünûn bünyesindeki Ulûm-i Âliye-i Dîniyye Şubesi (1900) ve Cumhuriyet döneminde kurulan İlâhiyat Fakültesi’nin (1924-1933) müfredatları, öğretim kadroları ve idari yapılanmaları ele alınmaktadır. Yüksek din eğitimininkurumsal dönüşümüne ilişkin mevcut literatür, çoğunlukla ya klasik medrese sistemi ya da erken Cumhuriyet dönemi eğitim reformları etrafındaparçalı yaklaşımlar sunmaktadır. Bu çalışma ise, Dârü’l-fünûn İlâhiyat Fakültesi’nin akademik kadrosu ile ders düzenini kronolojik bütünlük içindeincelemekte ve bu şekilde Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan çok katmanlı dönüşümde kavramsal süreklilik ve yapısal kırılmaları görünür kılmayı amaçlamaktadır. Nitel bir paradigma kapsamında tarihsel yöntem ve doküman inceleme teknikleriyle tasarlanan bu araştırmada literatür, sistematik olarak taranmış ve bulgular tarihsel bağlamda değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, yüksek din eğitiminin yönetim ve eğitim politikaları doğrultusunda yeniden düzenlendiğini, akademik yapılanmanın farklı dönemlerde değişkenlik gösterdiğini ve kurumsallaşma dinamiklerinin büyük ölçüde devlet müdahaleleri çerçevesinde şekillendiğini göstermektedir. Bu doğrultuda çalışma, eğitim politikalarının ku-rumsal dönüşümüneodaklanan araştırmacılar ve dinî eğitim yapılarının evrimini inceleyen uzmanlar için alana metodolojik ve kavramsal düzeyde katkı sunma potansiyeli taşımaktadır.