Lisansüstü Öğrenciler için Yapay Zekâ Bağımlılığı Ölçeği: Geliştirme, geçerlik ve güvenirlik çalışması

Bu araştırmanın amacı, lisansüstü öğrencilerin yapay zekâ kullanımına ilişkin bağımlılık eğilimlerini bilişsel, duygusal ve davranışsal boyutlarıyla değerlendirmeye yönelik Lisansüstü Öğrenciler için Yapay Zekâ Bağımlılığı Ölçeğini (LÖYZBÖ) geliştirmek, ölçeğin geçerlik ve güvenirliğine ilişkin kanıtlar elde etmektir. Ölçek geliştirme ve geçerleme süreci dört bağımsız örneklem üzerinde yürütülmüştür. Çalışma 1’de 350 lisansüstü öğrenciden elde edilen verilerle gerçekleştirilen açımlayıcı faktör analizi sonucunda toplam varyansın %64’ünü açıklayan üç faktörlü bir yapı belirlenmiştir. Çalışma 2’de 469 lisansüstü öğrenci üzerinde gerçekleştirilen doğrulayıcı faktör analizi sonucunda 20 maddelik üç faktörlü nihai yapı elde edilmiş ve modelin kabul edilebilir uyum gösterdiği belirlenmiştir (χ²/sd = 2.96, RMSEA = .065, CFI = .948, SRMR = .05). Yakınsak ve ıraksak geçerlik analizleri üç alt boyutun ilişkili ancak ayırt edilebilir yapılar olduğunu desteklemiştir. Cronbach alfa katsayıları bilişsel, duygusal ve davranışsal bağımlılık alt boyutları için sırasıyla .93, .93 ve .78, toplam puan için .93 olarak hesaplanmıştır. Çalışma 3’te 100 lisansüstü öğrenci üzerinde gerçekleştirilen uyum geçerliği analizinde LÖYZBÖ toplam puanı ile mevcut bir yapay zekâ bağımlılığı ölçümü arasında yüksek düzeyde pozitif ilişki belirlenmiştir (r = .87, p < .001). Çalışma 4’te 50 lisansüstü öğrenciye üç hafta arayla yapılan uygulamalarda ICC değerleri alt boyutlar için .79-.90, toplam puan için .96 olarak elde edilmiştir. Bulgular, LÖYZBÖ’nün lisansüstü öğrencilerin yapay zekâ kullanımına ilişkin bağımlılık eğilimlerini bilişsel, duygusal ve davranışsal boyutlarıyla değerlendirmede kullanılabilecek psikometrik bir ölçme aracı olduğunu desteklemektedir.