Politics Versus Politeia: Anatomy of the Critique

Çalışmamız, Antikçağ’da siyasetle ilgili yazılmış iki önemli eseri konu ediyor. Bu eserlerden biri Platon’un Politeia diyalogu, diğeri ise Aristoteles’in Politika’sıdır. Eğer bu eserlerle ilgili kelime analizi yapılmış olsa muhtemelen iki eserde yer alan ortak kelime sayısının yüksek oranda aynı olduğu görülür. Kelimelerdeki ortaklık olmasına rağmen ortaya koydukları yaklaşım arasında tamamen ters bir orantı mevcuttur. Şöyle ki, Politika metni Politeia’da sunulan siyaset sahnesinin bir eleştirisidir. Bu eleştirinin temeli ise iki filozofun da felsefe faaliyetinden ne anladıklarıyla ilgilidir. Politika’da yer alan Politeia eleştirilerinin neler olduğu kolay bir şekilde sıralanabilir. Ama bu bize Aristoteles’in niçin Platon’u eleştirdiği yanıtını vermez. Çalışmamızda bu anlamda Politika’da yer alan Politeia eleştirilerinin neler olduğunu göstermeyi amaçlamıyoruz. Yapmaya çalıştığımız, Politika’nın bir anlamda yazılış nedenini bulmak, Aristoteles’in Platoncu felsefeyi niçin üstlenmediğinin izini sürmektir. Bir filozofun diğer filozofu eleştirmesi felsefe tarihinin ayrılmaz bir unsurudur ama bu Aristoteles ve Platon söz konusu olduğu zaman başka bir düzlemde değerlendirmeyi gerektiren meseleye dönüşür. Yani Aristoteles’in Platoncu felsefeye karşı çıkması basit bir felsefe tarihi olayı gibi okunmamalıdır. Bu olay evvel emirde felsefe tarihinin seyrini değiştirmiş bir olaydır. Felsefe ve siyaset arasındaki irtibatın veya irtibatsızlığın da hikâyesidir. Politeia felsefe ve siyaset arasında irtibatın, Politika ise irtibatsızlığın hikâyesidir. Bu hikâyeleri karşılaştırmalı olarak ele alacağız. Önce Platon’un Politeia’sıyla ne yapılmak istendiğini akabinde ise Aristoteles’in Politika’sıyla ne hedeflendiğini göstermeye çalışacağız. Aristoteles’in yaklaşımının neye yol açtığına dair bazı varsayımlarla çalışmamızı yekûnlaştıracağız.