Structural Analysis of Alawi Governance in Nahj al-Balagha with Emphasis on Justice, Legitimacy, and Public Participation

حکمرانی علوی، به‌مثابه الگویی دینی، عقلانی و اخلاق‌محور، واجد ظرفیت‌هایی است که می‌تواند در بازتعریف ساختارهای مدیریتی و حقوقی جوامع اسلامی نقش‌آفرین باشد. این پژوهش با هدف تحلیل ساختاری گزاره‌های مدیریتی امیرالمومنین(علیه السلام) در نهج‌البلاغه و بررسی تطبیقی آن با شاخص‌های نظری حکمرانی خوب انجام شده است. روش تحقیق، تحلیل محتوای کیفی گزاره‌های نهج‌البلاغه در حوزه عدالت، مشروعیت، مشارکت، پاسخ‌گویی و عقلانیت اجرایی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که امیرالمومنین(علیه السلام) با تأکید بر کرامت انسانی، مسئولیت‌پذیری حاکم، و پیوند مشروعیت الهی با رضایت مردمی، الگویی تلفیقی ارائه می‌دهد که نه‌تنها در سطح نظری، بلکه در سطح اجرایی نیز قابلیت عملیاتی شدن دارد. این الگو با عبور از ساختارهای صرفاً دینی یا صرفاً سکولار، امکان طراحی نظام‌های پاسخ‌گو، عدالت‌محور و مشارکت‌پذیر را فراهم می‌سازد. مقاله حاضر تلاش دارد با تبیین ابعاد نظری و عملی حکمرانی علوی، زمینه‌ای برای بهره‌برداری از آموزه‌های نهج‌البلاغه در اصلاح سیاست‌گذاری عمومی، ارتقاء مشروعیت نهادی، و بازتعریف رابطه دولت و ملت فراهم آورد. در پایان، پیشنهادهایی برای بهره‌برداری اجرایی از این الگو در ساختارهای حقوقی و مدیریتی کشورهای اسلامی ارائه شده است.