Problems Encountered by School Principals in Occupational Health and Safety Practices and Solution Proposals: The Case of Hakkari Province

Okullarda iş sağlığı ve güvenliği (İSG) yönetimi, özellikle coğrafi ve ekonomik açıdan dezavantajlı bölgelerde, okul müdürlerinin üstlendiği en zorlu ve literatürde en az incelenen idari sorumlulukların başında gelmektedir. Bu çalışma, Türkiye'nin Hakkari ilinde görev yapan okul müdürlerinin sekiz operasyonel alanda aldıkları İSG önlemlerini ve bu önlemleri hayata geçirirken karşılaştıkları güçlükleri incelemektedir. Eş zamanlı karma yöntem deseni kullanılan araştırmada veriler, 2023–2024 öğretim yılında Hakkari il ve ilçelerindeki devlet okullarında (okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise) görev yapan 139 okul müdüründen İSG Okul Müdürü Sorunlar-Önlemler Envanteri ve açık uçlu sorular aracılığıyla toplanmıştır. Çalışmada; acil durum ve yangın güvenliği, elektrik tehlikeleri, temizlik ve bakım, İSG eğitimi, dolap ve ergonomi, kazan dairesi güvenliği, merdiven/pencere/bahçe ve bürokratik süreçler olmak üzere sekiz alanda güvenlik önlemlerini ele alan on bir araştırma sorusuna yanıt aranmış; aynı zamanda bilgisayar sistemi sorunları, uygulama düzeyindeki engeller ve diğer yapısal güçlükler olmak üzere üç kategori kapsamındaki sorunlar da incelenmiştir. Bulgular; acil durum planlaması ve yıllık İSG planları gibi temel idari önlemlerin yaygın biçimde uygulandığını, ancak yangın algılama sistemleri, priz çocuk güvenlik kilitleri, ekipmanların periyodik bakımı, kazan servisi ve ramak kala bildirimi gibi kritik alanlarda ciddi eksikliklerin sürdüğünü ortaya koymaktadır. Sorun boyutunda ise bütçe yetersizliği, ağır iş yükü ve okul binalarının fiziki yapısının bozukluğu en ağır engeller olarak öne çıkmaktadır. Nitel analizde dört ana sorun teması belirlenmiştir. Bunlar yetersiz fiziksel altyapı, eğitim ve farkındalık eksikliği, kaynak yetersizliği ile İSG denetimi ve uzman desteğinin yetersizliği şeklindedir. Bu bulgular; okulların İSG mevzuatı kapsamındaki tehlike sınıfının yeniden değerlendirilmesi, altyapıya yatırım yapılması, dijital yönetim araçlarının iyileştirilmesi ve yetersiz kaynaklara sahip bölgelerde uzman desteğinin genişletilmesi gibi politika reformlarını zorunlu kılmaktadır.