Türkiye’de 5199 sayılı hayvanları koruma kanunu kapsamına konu olan dava sayıları ve yıllara göre değişimleri

Bu çalışma, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu Madde 28 ve 28/A kapsamındaki dava, soruşturma ve karar sayılarının 2012-2023 yılları arasındaki değişimini incelemektedir. Araştırma retrospektif nitelikte olup, materyalini T.C. Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından kamuya açık olarak yayımlanan yıllık adli istatistik verileri oluşturmaktadır. Madde 28 hayvanlara kötü muamele, eziyet ve öldürme gibi eylemlere idari para cezaları öngörürken, Madde 28/A sahipli veya sahipsiz hayvanı öldürme, işkence ve kötü muamele suçlarını kapsamakta olup adli yaptırımlar (hapis cezası) öngörmektedir. Madde 28/A verilerinin 2021 yılından itibaren sunulmasının nedeni, bu maddenin 14 Temmuz 2021 tarihinde yürürlüğe giren 7332 sayılı Kanun ile eklenmiş olmasıdır. Bu kapsamda 2012-2023 yılları arasında hayvan sahibinin sorumluluğundan kaynaklanan tazminat davaları, 2021-2023 yılları arasında cumhuriyet başsavcılıklarında açılan-kapanan soruşturma dosyaları ve 2022-2023 yılları arasında ceza mahkemelerinde karara çıkan dosyalar analiz edilmiştir. Bulgulara göre, 2023 yılında tazminat davası sayısı 92, verilen karar sayısı 85’tir. Cumhuriyet başsavcılıklarında açılan soruşturma dosyalarındaki suç sayısı 2021 yılından itibaren artış göstererek 2023 yılında 4171’e ulaşmıştır. Başsavcılıklarda kapanan dosya sayıları ve mahkemelerde karara bağlanan suç sayıları da 2023 yılında artmıştır. Ceza mahkemelerinde 2023 yılında verilen kararlarda beraat oranı %30,90, hükmün açıklanmasının geri bırakılması oranı %32,41, mahkumiyet oranı %36,69’dur. Sonuç olarak, kanunda yapılan değişiklikler sonrası hukuki başvurularda artış gözlenmiş ancak yüksek beraat ve HAGB oranları cezai yaptırımların etkinliği konusunda tartışma konusu oluşturmaktadır.