Tarımda Göçmen İşçiler ve Özgür Olmayan Emeğin Üretimi

Kapitalist üretim ilişkilerinde özgür olmayan emek, uluslararası metinlerde sıkça geçen “zorla çalıştırma”, “insan ticareti”, “modern kölelik” gibi istisnai ya da marjinal biçimler üzerinden ele alınmaktadır. Bu durum bağımlılık ilişkilerini içeren daha yaygın gündelik emek biçimlerini görünmez kılmaktadır. Bu makale, söz konusu yaklaşımı eleştirerek özgür olmayan emeğin yalnızca açık zor araçlarıyla değil, yasal statü, borçluluk ve mülksüzleşme, toplumsal yeniden üretim yükleri ile devlet ve piyasa düzenlemeleri aracılığıyla yapısal olarak üretildiğini ileri sürmektedir. Bu mekanizmaları bütünlüklü biçimde kavramak amacıyla makale, eleştirel politik ekonomi literatüründen hareketle "bağımlılık eksenleri" olarak adlandırılan analitik bir çerçeve önermektedir. Bu eksenlerin kesişimi, işçilerin emek ilişkilerinden çıkış kapasitesini sınırlayan ve onları belirli işverenlere, aracılara ya da hane içi yükümlülüklere bağımlı kılan çok katmanlı bir yapı üretmektedir. Bu bağlamda, tarım sektörü, mevsimsellik, geçici istihdam biçimleri ve göçmen emeğine duyulan yapısal ihtiyaç nedeniyle bu bağımlılık ilişkilerinin en görünür biçimde ortaya çıktığı alanlardan biridir. Tarımda göçmen işçiler üzerine yapılan tartışma, özgür ve özgür olmayan emek arasındaki ayrımın keskin ve sabit kategorilerle kavranamayacağını aksine bu ayrımın, farklı yapısal mekanizmaların kesişiminde şekillenen ilişkisel ve tarihsel bir olgu olarak ele alınması gerektiğini göstermektedir. Bu yaklaşım, özgür olmayan emeği kapitalist birikim süreçlerinin yapısal bir bileşeni olarak kavramsallaştırmayı amaçlamaktadır.