Söylem Üretimi ve Tüketiminde Pragmatik

Söylem çözümlemesinin temel kavramlarının metin üretimi ve tüketimi süreçlerindeki işlevlerini irdeleyen bu çalışmanın amacı söylem çözümlemesi alanında zaman içinde kullanılan, geliştirilen ve son hâllerini almış olan terimlerden önemli oldukları kabul edilen bazılarının kısaca hatırlatılmasından sonra metin üretme ve çözmedeki işlevlerini incelemek ve irdelemektir. Bahsedilen bu terimler, literatürde, genellikle, yazarların kendilerinin ürettikleri birkaç satırlık kısa metinler kullanılarak incelenmiştir. İletişimsel bütünlüğü olan (uzun) metinlerdeki işleyişleri ihmal edilmiştir. Bu çalışmada ise, bu kavramlar gerçek kullanımdan alınmış metin örnekleri içinde ele alınmıştır. Cümlelerin haber yapısının yani bilinen... yeni... sıralamasının tesadüfi olmadığına ve iletişimsel değer taşıdığına konuşmacının/yazarın karşı tarafın o konuda neyi bilip neyi bilmediği önvarsayımına dayandığına, yani, pragmatik anlamı esas aldığına, ayrıca, cümlelerin tek tek belirli konuları önceleyerek metnin tamamının konusunu oluşturduğuna dikkat çekilmiştir. Söz-Eylem Teorisi, söyleme-kastetme-etki anlam türleriyle bir metnin bağlaşıklık ve bağdaşıklığının oluşmasındaki rolüyle ele alınmıştır. Bağlamsal ve geleneksel imalar ile mantıksal ve bağlamsal çıkarımlar yoluyla konuşmacıların nasıl semantik ve pragmatik anlamları oluşturdukları ve anlam bütünlüğü olan söylemler ürettikleri incelenmiştir. Semantik bütünlük oluşturan cümlelerin önermeleriyle pragmatik değer taşıyan kastetme anlamlarının arasında bağlamsal sosyo-kültürel bağlar olduğuna dikkat çekilmiştir.