İzmir’de Tarihî Bir Eğitim Yapısının Mekânsal Dönüşümü: Foça Rum Erkek Okulu

Osmanlı Devleti, farklı etnik ve dinî toplulukların bir arada yaşadığı çok uluslu bir yapıya sahipti. 19. yüzyılda gerçekleştirilen eğitim reformları çerçevesinde Osmanlı Devleti’nde gayrimüslim topluluklara ait eğitim yapılarının sayısı artmıştır. Bu topluluklar arasında Rumlar, özellikle Batı Anadolu’da yoğun bir nüfusa sahip olup çok sayıda eğitim yapısı inşa etmiştir. Foça Rum Erkek Okulu, çok katmanlı ve çok kültürlü yapısı ile öne çıkan bir yerleşim olan Eski Foça’da, günümüze ulaşan ve uzun süre özgün işlevini sürdüren tek eğitim yapısıdır. Yapı, döneminin eğitim ve mimari mirasına yönelik önemli bilgiler içermesinin yanı sıra sosyo-kültürel yaşama ilişkin izler de barındırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, İzmir’in Eski Foça yerleşiminde 19. yüzyılda inşa edilen Rum Erkek Okulunun mimari özellikleri ile tarihî gelişim sürecinde geçirdiği mekânsal dönüşümü incelemek ve yapının koruma durumunu Batı Anadolu’daki benzer dönem örnekleri ile değerlendirmektir. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında hazırlanmıştır. Araştırmanın veri toplama sürecinde literatür taraması, arşiv araştırması ve alan çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Elde edilen tarihî belgeler, haritalar ve görsel materyaller doğrultusunda yapının mekânsal dönüşümü incelenmiş; Batı Anadolu’da aynı döneme ait Rum okulları ile karşılaştırmalı mimari analiz yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmada, Foça Rum Erkek Okulunun mimari özellikleri açısından Batı Anadolu’daki Rum okullarıyla benzerlikler taşıdığı ve özgün değeri ile bir eğitim mirası olarak korunması gerektiği ortaya konmuştur.