G'o'za Ko'sak Qurtiga (Helicoverpa Armigera) Qarshi Biologik Kurashda Mikrobiologik Preparatlarning Samaradorligi

Ushbu tezisda g‘o‘za agrotsenozlarining muhim zararkunandalaridan biri bo‘lgan ko‘sak qurti — Helicoverpa armigera Hübnerga qarshi biologik kurashda mikrobiologik preparatlardan foydalanishning ilmiy asoslari tahlil qilinadi. Zararkunandaning keng oziqa o‘simliklari doirasiga ega ekani, yuqori ko‘payish qobiliyati va turli agroiqlim sharoitlariga moslasha olishi uni g‘o‘za yetishtirishda jiddiy entomologik muammolardan biriga aylantiradi [1]. Tadqiqotlarda Bacillus thuringiensis, Helicoverpa armigera nucleopolyhedrovirus (HearNPV), Beauveria bassiana va Metarhizium anisopliae kabi mikrobiologik agentlarning ko‘sak qurtiga qarshi biologik faolligi aniqlangan [2–5]. Dala sharoitidagi tajribalar HearNPV asosidagi preparatlar ayrim holatlarda ko‘sak qurtining soni va zararlangan ko‘saklar miqdorini sezilarli kamaytirishi hamda hosildorlik ko‘rsatkichlarini yaxshilashi mumkinligini ko‘rsatgan [2]. Shu bilan birga, mikrobiologik preparatlarning samaradorligi preparat turi, zararkunandaning rivojlanish bosqichi, qo‘llash muddati, harorat, namlik va ultrabinafsha nurlanish kabi omillarga bog‘liq. Shuning uchun mikrobiologik vositalarni integratsiyalashgan zararkunandalarni boshqarish tizimining tarkibiy qismi sifatida qo‘llash ilmiy jihatdan asoslangan yondashuv hisoblanadi [1,6].