Diyarbakır’da Bir Selçuklu Mirası Olan Melik Şah (Nur) Burcu’nun Belgelenmesi ve Mekân Analizi

Dünya kent surlarının önemli örnekleri arasında yer alan Diyarbakır Surları 5242 m uzunluğa, 7,60 m ile 22 m arasında değişen yüksekliğe ve 1,60 m ile 3,00 m arasında değişen kalınlığa sahiptir. İç Kale'yi ayıran 651 m’lik surlarla birlikte 5893 m uzunluğa sahip olan Diyarbakır Surları'nda 81 adet dış surlarda, 18 adet İç Kale surlarında olmak üzere toplam 99 adet kare, dikdörtgen, çokgen ve yarım daire plan şemasına sahip burç bulunmaktadır. Diyarbakır surlarında erken Selçuklu Dönemi eserlerinden biri olan Melik Şah (Nur) Burcu’nun mekân oluşumları, mekân ilişkileri, yeni işlevi ve mimari özelliklerinin incelenmesi bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışmada, öncelikle tarihî kayıtlarda Melik Şah (Nur) Burcu ile ilgili mevcut bilgi ve belgelerin tespiti çalışmaları ve analizi yapılmış, yapı yerinde incelenmiş, yapıyla ilgili bilgi ve belgeler toplanarak sahadaki son durumla karşılaştırılmıştır. Yapının özgün plan şeması ile günümüze kadar geçirmiş olduğu değişimler belirlenerek yapının mekânlarının ve mekân ilişkilerinin maruz kaldığı müdahaleler tespit edilmiştir. Diyarbakır kent surlarının oluşumu ve planlaması ile günümüz koruma amaçlı onarım ve yeniden işlevlendirilmelerinin durumunu saptamaya çalışan bu araştırmada, yapı ölçeğinde belirlenmiş olan tasarım kriterlerinin özellikle yeniden işlevlendirme, sürdürülebilirlik ve günümüz kullanıcı beklentileri dikkate alınarak güncellenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.