Tibetan Translation Key

The new fragments of the Two Volume Lexicon (sgra sbyor bam po gnyis pa), also known as Madhyavyutpatti, or the “Middle Vyutpatti” (bye brag tu rtogs byed ’bring po) which were discovered at Tabo monastery in Spiti, Himachal Pradesh, in northern India, suggest that the Lexicon was very likely composed in 783 CE during the reign of King Trisong Detsen (khri srong lde btsan, r. 755–797 CE). This article attempts to provide illustrations of each dharma-translation method (dharma bsgyur ba’i thabs) witnessed both in the first part of the Lexicon (imperial decree, 783) in the Tabo version and in the version (imperial decree, 814) stored in the Tibet Museum (bod ljongs rten rdzas bshams mdzod khang). It will illustrate how the historical Tibetan process of translating texts from the Indian language into Tibetan can help inform the current project of translating Buddhist texts from Tibetan into English, Chinese and other languages. རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཏི་ཁུལ་གྱི་ཏ་པོ་དགོན་པར་གསར་རྙེད་བྱུང་བའི་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་(སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པའམ་མ་དྷྱ་བྱུཏྤ་ཏ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་འབྲིང་པོ།)དུམ་པ་གསར་མ་ཁག་གིས་ཚིག་མཛོད་དེ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་(༧༥༥-༧༩༧)གྱི་སྲིད་ལོ་སྤྱི་ལོ་༧༨༣ལོར་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པར་བསྟན་ལ། རྩོམ་ཡིག་འདིར་ཏ་པོ་དགོན་པའི་པར་མ་(རྒྱལ་པོས་བཀས་བཅད་ལོ་༧༨༣)དང་བོད་ཀྱི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་(བོད་ལྗོངས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་།)དུ་གསོག་ཉར་བྱས་པའི་པར་མ་(རྒྱལ་པོས་བཀས་བཅད་ལོ་༨༡༤)གཉིས་ཀའི་སྟོད་ཆ་ལས་དངོས་སུ་མཐོང་བའི་ཆོས་སྒྱུར་ཐབས་ཁག་གསལ་འདོན་བྱེད་ཐབས་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ལས་བོད་དུ་བསྒྱུར་བའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་བཀའ་བསྟན་བོད་བསྒྱུར་གྱི་རིམ་པ་ཡིས། ད་ལྟ་ནང་པའི་ཆོས་བོད་སྐད་ལས་ཨིན་ཡིག་དང་རྒྱ་ཡིག་སོགས་སྐད་ཡིག་གཞན་དང་གཞན་ལ་སྒྱུར་བའི་ལས་གཞི་ཁག་ལ་རོགས་འདེགས་ཇི་ལྟར་བྱ་ཐབས་སྐོར་གསལ་འདོན་བྱས་ཡོད།།